Tuần qua có một số công nhân bức xúc khi công ty Esquel – Malaysia lấy máu mà không giải thích và chỉ lấy máu của công nhân Việt. Chúng tôi đã phối kiểm trực tiếp với công ty và được cho biết rằng đã đến thời hạn làm lại giấy phép lao động, và thử máu là điều bắt buộc bởi luật Mã Lai. Vì nhiều công nhân Việt đến Mã Lai cùng một đợt nên tạo ấn tượng rằng chỉ có người Việt mới bị xét nghiệm máu. Công ty hứa lần sau sẽ công bố trước cho công nhân kèm với lời giải thích tường tận để tránh tạo hoang mang cho công nhân.

Các lao động và người nhà đang bức xúc phản ảnh việc bị Công ty cổ phần Thương mại – XNH Cosevco bỏ rơi ở Malaysia Ảnh: HC

Chiều 16/4, 4 người vừa thoát khỏi cảnh bị bỏ rơi khi đi lao động xuất khẩu ở Malaysia và gia đình của 5 lao động còn mắc kẹt tại nước này đã kéo đến trụ sở Công ty cổ phần Thương mại và Xuất nhập khẩu xây dựng Cosevco (thuộc Tổng Công ty Miền Trung - Cosevco) yêu cầu giải quyết quyền lợi do công ty không thực hiện đúng cam kết trong hợp đồng lao động.

Được biết, ngày 13/4/2007, Công ty này ký hợp đồng đưa 9 lao động đi làm việc có thời hạn cho Công ty Hi-Tech Lime Industries SDN.BHD ở Malaysia. Theo đó, thời gian làm việc của các lao động này tại Malaysia là 3 năm, kể từ ngày nhập cảnh vào nước này và có thể gia hạn thêm 2 năm, với mức lương cơ bản 468 RM/tháng, thu nhập bình quân 731,25 RM/tháng.

Chủ sử dụng lao động cam kết sẽ bố trí chỗ ở đầy đủ tiện nghi, cung cấp miễn phí điện, nước, gas… tại nơi ở để người lao động tự túc nấu ăn. Ngoài ra, người lao động còn được hưởng các chế độ chăm sóc y tế và đài thọ tiền vé máy bay về nước sau khi hoàn tất hợp đồng… Tổng chi phí trọn gói cho mỗi lao động sang Malaysia là 23,224 triệu đồng.

Anh Hà Ngọc Bi, một trong số các lao động vừa trở về bức xúc nói: “Tụi em nghèo khổ mới đi lao động xuất khẩu mong kiếm tiền giúp đỡ gia đình, thấy các điều khoản đã ký trong hợp đồng như vậy nên cũng yên tâm. Nào ngờ gặp công ty lừa khiến tụi em lâm vào cảnh khốn khổ, nợ nần chồng chất!”.

Anh cho hay, khi qua tới Maylaysia thì chỉ được Công ty Hi-Tech Lime Industries SDN.BHD ký hợp đồng 1 năm, đến ngày 16/4/2008 là hết hợp đồng. Không những thế, công ty này còn không đảm bảo điều kiện ăn ở, việc làm cho 9 lao động như trong hợp đồng đã ký, tiền lương không đủ sống.

“Mỗi tháng bọn em chỉ được làm việc từ 10 - 22 ngày công, không có giờ làm thêm như trong hợp đồng. Lương bình quân mỗi tháng không quá 350 RM. Thậm chí, có tháng mỗi người chỉ nhận được khoảng 90.000 đồng Việt Nam. Nhiều người phải gọi điện về gia đình nhờ gửi tiền qua để trang trải cuộc sống!” – anh Hà Ngọc Bi cho hay.

Một lao động khác, anh Trần Văn Được cho biết thêm, trước việc công ty không thực hiện đúng hợp đồng, nhiều người đã gọi điện về nhà và gia đình đã nhiều lần đến Công ty cổ phần Thương mại và XNK xây dựng Cosevco đề nghị giải quyết nhưng chẳng thấy động tĩnh gì. Các anh tiếp tục liên lạc với công ty môi giới bên Malaysia là Pacific Bay yêu cầu can thiệp nhưng cũng chỉ nhận được những lời hứa suông.

Mãi đến ngày 27/3/2008, Công ty cổ phần Thương mại và XNK xây dựng Cosevco mới cử ông Nguyễn Văn Thoại sang Malaysia giải quyết, nhưng chỉ đưa được 4 lao động về nước, 5 người còn lại vẫn đang bị kẹt bên đó. Bà Thái Thị Nga, mẹ của anh Đặng Văn Vượng (lao động đang kẹt lại ở Malaysia) cho biết, ngày 16/4 đã hết hạn hợp đồng lao động nên con của bà đang phải sống lẩn trốn ở Malayia.

Và ngay giữa lúc bà đang phản ảnh điều này với đại diện Công ty cổ phần Thương mại và XNK xây dựng Cosevco thì con của bà gọi điện về cầu cứu. Anh Vượng cho biết thêm, do hết hợp đồng lao động nên 5 người trở thành kẻ nhập cư bất hợp pháp và đang lẩn trốn ở nhà thờ vì sợ cảnh sát bắt giam. “Công ty phải có trách nhiệm đưa con cái chúng tôi trở về chứ không thể bỏ mặc chúng nó bên ấy như thế được!” – bà Nga bức xúc nói.

Tuy nhiên, khi các lao động, người nhà cùng một số phóng viên báo chí đến Công ty cổ phần Thương mại và XNK xây dựng Cosevco để phản ảnh tình hình thì chỉ có bà Nguyễn Thị Hồng Liên, nhân viên phụ trách xuất khẩu lao động đứng ra tiếp chuyện, còn các lãnh đạo của công ty thì đều kiếm cớ lánh mặt!

Bà Liên cho biết đã điện xin ý kiến và lãnh đạo công ty hứa sẽ giải quyết kiến nghị của người lao động trong tuần tới. Riêng 5 lao động còn ở tại Malaysia, công ty cũng hứa sẽ có trách nhiệm đưa họ về nước. Tuy nhiên, đó là chỉ lời hứa và không ai biết nó sẽ thành hiện thực như thế nào.

Bởi như các lao động cho biết, khi đưa 4 trong số 9 người về tới TP.HCM, Công ty cổ phần Thương mại và XNK xây dựng Cosevco đã bỏ rơi luôn họ trong đó chứ không chịu hỗ trợ tiền về Đà Nẵng. Không còn một xu dính túi, các lao động này phải nhờ gia đình gửi tiền vào để đón xe về quê!

(Theo Vietnamnet.vn)

Bài 1: Malaysia

Malaysia (tiếng Mã Lai: Malaysia; tiếng Hán: 马来西亚, âm Hán Việt: Mã Lai Tây Á) là một liên bang gồm mười ba bang tại Đông Nam Á.^[1] Nước này gồm hai vùng địa lý bị chia tách bởi Biển Đông:^[2]

• Bán đảo Malaysia (hay Tây Malaysia) trên Bán đảo Malay có biên giới trên bộ ở phía bắc với Thái Lan và thông qua Đường nổi Johor-Singapore và Đường nối Malaysia-Singapore thứ hai ở phía nam nối với Singapore. Nó gồm chín lãnh thổ quốc vương hồi giáo (Johor, Kedah, Kelantan, Negeri Sembilan, Pahang, Perak, Perlis, Selangor và Terengganu), hai bang dưới sự lãnh đạo của Thống đốc (Malacca và Penang), và hai lãnh thổ liên bang (Putrajaya và Kuala Lumpur).^[3]
• Đông Malaysian (hay Borneo thuộc Malaysia) chiếm phần phía bắc đảo Borneo, giáp biên giới với Indonesia và bao quanh Vương quốc Hồi giáo Brunei. Nó gồm các bang Sabah và Sarawak lãnh thổ liên bang Labuan.^[3]

Cái tên “Malaysia” được chấp nhận năm 1963 khi Liên bang Malaya (tiếng Malay: Persekutuan Tanah Melayu), Singapore, Sabah và Sarawak hình thành một liên bang 14 bang.^[4] Singapore đã rời khỏi liên bang năm 1965 và sau đó trở thành một quốc gia độc lập.^[5]

Dù chính trị thuộc quyền thống trị của người Malay, xã hội Malaysia hiện đại không đồng nhất, với cộng đồng người Trung Quốc và Ấn Độ khá lớn.^[6] Chính trị Malaysia đáng lưu ý ở cái gọi là tính cộng đồng của nó;^[7] ba thành phần chính của Barisan Nasional đều giới hạn đảng viên trong sắc tộc của mình. Tuy nhiên, cuộc tranh giành bạo lực lớn duy nhất giữa các cộng đồng từ khi giành được độc lập là vụ náo loạn chủng tộc ngày 13 tháng 5 năm 1969 xảy ra khi chiến dịch vận động của một tranh cử bị các vấn đề sắc tộc gây ảnh hưởng.^[8]

“Ma Lay” theo tiếng Mã Lai là “hoàng kim”.

Persukutuan Malaysia
Quốc kỳ Quốc huy
Khẩu hiệu Bersekutu Bertambah Mutu (tiếng Mã Lai: “Đoàn kết là sức mạnh”)
Quốc ca Negaraku
Thủ đô		Kuala Lumpur và Putrajaya 2°30′N, 112°30′E
Thành phố lớn nhất		Kuala Lumpur
Ngôn ngữ chính thức		tiếng Mã Lai
Chính phủ		quân chủ lập hiến liên bang
-	Vua Thủ tướng	Mizan Zainal Abidin Abdullah Ahmad Badawi
Độc lập
-	Từ Anh (chỉ Malaya)	31 tháng 8 năm 1957
-	Liên bang (với Sabah, Sarawak và Singapore² )	16 tháng 9 năm 1963
Diện tích
-	Tổng số	329,758 km² (hạng 64)
-	Nước (%)	0,3%
Dân số
-	Ước lượng 2005	26.207.102 (hạng 46)
-	Điều tra 2000	23.953.136 (hạng 46)
-	Mật độ	78 /km² (hạng 97)
GDP (PPP)		Ước tính 2005
-	Tổng số	290 tỷ đô la Mỹ (hạng 33)
-	Theo đầu người	12.106 đô la Mỹ (hạng 62)
HDI (2003)		0,796 (trung bình) (hạng 61)
Đơn vị tiền tệ		Ringgit Malaysia (RM) (MYR)
Múi giờ		SST (UTC+8)
Tên miền Internet		.my
Mã số điện thoại		+60¹
¹ 020 từ Singapore ² Singapore đã trở thành nước độc lập từ ngày 9 tháng 8 năm 1965

Qua những lần thăm hỏi anh chị em tại Ký Túc Xá (KTX) của công ty Esquel khu Paya Terubong, rất vui được trò chuyện, trao đổi cùng các anh chị em tại đó. Bên cạnh những tâm sự nhỏ to về công việc, nhiều anh chị em cũng cho biết rằng có nhiều khó khăn cản trở trong ngôn ngữ khi làm việc tại đây, gặp cảnh sát không biết nói thế nào…thí dụ một số anh chị em tâm sự rằng “vào công ty làm việc mà những người quản lý nói mình chẳng hiểu gi”; Người khác lại cho biết “họ nói mình hiểu đôi chút nhưng không biết trả lời thế nào; có chị bộc bạch rằng “chị mong mỏi và ao ước được học tiếng anh từ lâu rồi”…

Thấy được nhu cầu nâng cao trình độ ngôn ngữ để tạo thuận lợi khi làm việc ở đây, Văn Phòng dự án hõ trợ công nhân Việt Nam của Tenaganita có trụ sở đặt tại Penang đã vận động các tình nguyện viên địa phương tham gia dạy Tiếng Anh cho công nhân Việt Nam. Các thầy cô giáo đều có việc làm ổn định nhưng đều có một mong muốn đóng góp cho sự phát triển cộng đồng, đặc biệt là cho công nhân Việt Nam tại đây.

Hiện tại đã mở được 3 lớp ở các các Blocks 1 và 17. Các lớp học vào các tối thứ 3, thứ 5 và Chủ Nhật hàng tuần. Lớp học đã bắt đầu rất tốt, anh chị em đến đúng giờ, học tích cực, tự mình đi mua bảng, bút viết…

Ngoài việc học hàng tuần thì mỗi tháng Văn Phòng có tổ chức Câu Lạc Bộ Tiếng Anh để các học viên có cơ hội trao đổi lẫn nhau, tập nói, học và chơi những trò chơi bằng Tiếng Anh.

Văn phòng dự án khích lệ anh chị em tham gia học tích cực để tạo thuận lợi cho công việc, bàn đạp cho tương lai.

HÃY ĐẾN VỚI NHỮNG LỚP TIẾNG ANH CỦA CHÚNG TÔI !

WELCOME TO OUR ENGLISH

CLASSES !

Penang, 9 tháng 4, 2008 – Văn phòng thường trực với đường dây “điện thoại cầu cứu” để mọi công nhân Việt ở Mã Lai có thể liên lạc khi gặp nạn đã bắt đầu hoạt động từ ngày 1 tháng 4.

Văn phòng này, đặt tại Penang, được thành lập trong sự phối hợp giữa Liên Minh CAMSA và Tenaganita, tổ chức hàng đầu về phòng chống buôn người tại Mã Lai.

Việt Nam xuất cảng nhiều công nhân nhất đến Mã Lai: 130 ngàn, tức một phần tư tổng số người Việt lao động ở ngoại quốc.

“Kế hoạch của chúng tôi là thông tin cho mọi công nhân Việt hiện ở khắp Mã Lai và cả những ai sắp lên đường đến Mã Lai lao động về đường dây điện thoại cầu cứu này”, TS Nguyễn Đình Thắng, Giám Đốc Điều Hành Uỷ Ban Cứu Người Vượt Biển, cho biết.

UBCNVB là một thành viên sáng lập Liên Minh CAMSA, viết tắt của Coalition to Abolish Modern-day Slavery in Asia (Liên Minh Bài Trừ Nô Lệ Mới Ở Á Châu).

Nhằm phổ biến rộng rãi về hoat động của văn phòng thường trực, Liên Minh CAMSA thiết lập trang blog: newsesquel.wordpress.com và đã hướng dẫn cho nhiều công nhân tiếp cận trang blog này.

Nếu cần sự can thiệp, công nhân có thể liên lạc về địa chỉ của văn phòng:

18 Jalan Westlands.10400 Penang, Malaysia

Đt tại văn phòng: 0604-229-4413

Đường dây cầu cứu: 06012-494-3867

Dù mới chính thức hoạt động được hơn một tuần, văn phòng đã nhận được lời cầu cứu từ nhiều nhóm công nhân đang bị bóc lột và hà hiếp.

Ngoài việc bảo vệ quyền lợi của công nhân Việt ở khắp Malaysia, văn phòng tổ chức các lớp Anh văn và điện toán cho các công nhân ở Penang.

“Chúng tôi muốn biến thời gian lao động ở Mã Lai thành cơ hội du học cho các công nhân Việt”, TS Thắng chia sẻ.

Văn phòng nhận được sựï hỗ trợ của nhiều thiện nguyện viên người Mã Lai và ngoại quốc, trong đó có luật sư và những người nói rành tiếng Việt. Họ giúp đứng lớp và trực đường dây điện thoại cầu cứu.

Văn phòng được đặt tại Penang, trung tâm của vùng Bắc Mã Lai, nên các nhân viên và thiện nguyện viên của văn phòng có thể đến tận nơi điều tra các lời khiếu nại và can tiệp trực tiếp co khoảng 50 ngàn công nhân Việt đang lao động tại vùng Bắc Mã Lai.

Liên Minh CAMSA đang thành lập một văn phòng thứ hai ở miền Nam, nơi có 60 ngàn công nhân Việt. Đối với số khoảng 20 ngàn công nhân sinh sống rải rác ở vùng Đông Mã Lai, hai văn phòng này sẽ phối hợp với hệ thống luật sư và các tổ chức thiện nguyện ở từng địa phương để can thiệp khi cần thiết.

Liên Minh CAMSA đang rất cần sự đóng góp tài chánh của đồng bào ở hải ngoại để tài trợ cho văn phòng thường trực đã hoạt động cũng như cho văn phòng thứ hai sắp mở. Xin gởi đóng góp về cho:

BPSOS – CAMSA

P.O. Box 8065

Falls Church, VA 22041

USA

Mọi đóng góp của quý vị ân nhân ở Hoa Kỳ được miễn trừ thuế.

Nếu bạn, người thân, hoặc bạn bè bạn đang gặp phải những vấn đề đó, hãy liên lạc với Chúng tôi – Văn phòng đầu tiên được thành lập để bảo vệ và giúp đỡ công nhân Việt Nam tại Malaysia.

Hotline: 012-4943867

04- 229413

Address: 18 Jalan Westlands, 10400 Penang,Malaysia.

]]> http://newsesquel.wordpress.com/2008/04/10/gi%e1%bb%9bi-thi%e1%bb%87u-v%e1%bb%81-van-phong-tr%e1%bb%a3-giup-ng%c6%b0%e1%bb%9di-lao-d%e1%bb%99ng-vi%e1%bb%87t-nam-t%e1%ba%a1i-malaysia/feed/ 0 newsesquel http://newsesquel.wordpress.com/2008/04/10/di%e1%bb%83m-h%e1%ba%b9n-c%e1%bb%a7a-cong-nhan-vi%e1%bb%87t-nam-t%e1%ba%a1i-penang-%e2%80%93-malaysia/ http://newsesquel.wordpress.com/2008/04/10/di%e1%bb%83m-h%e1%ba%b9n-c%e1%bb%a7a-cong-nhan-vi%e1%bb%87t-nam-t%e1%ba%a1i-penang-%e2%80%93-malaysia/#comments Thu, 10 Apr 2008 02:24:30 +0000 newsesquel http://newsesquel.wordpress.com/?p=59 ]]> Nằm ở tầng trệt của Siêu thị Komtar, CIMB Bank với dịch vụ chuyển tiền Western Union thật bận rộn và Chủ nhật hàng tuần. Penang có hàng ngàn công nhân Việt Nam, Chủ nhật là ngày nghỉ, họ đến Komtar, mỗi người có một công việc, một mức đích khác nhau.

Có người nói rằng “Komtar là nơi hẹn gặp gỡ của Công nhân Việt Nam”.. Thực vậy, người đến Bank để gửi tiền tiết kiệm về cho gia đình ở Việt Nam, người gặp bạn bè, cũng có khi là nơi hẹn hò của những thanh niên trai gái.

Họ cười nói với nhau vui vẻ, có ai biết đâu họ vừa trải qua một tuần làm việc thật sự vất vả. Sẽ tốt hơn nếu như có những chương trình giành cho công nhân vào những ngày nghỉ như thế này?!

Biên tập Newsesquel đã có buổi nói chuyện rất thân mật với một công nhân Việt Nam đang làm việc trong nhà máy tại Penang – Malaysia.

NE: Xin chào anh! Xin anh cho chúng tôi được biết anh đến đây làm việc gì được không ạ?

Anh T.T.H (Quảng Ninh): Tôi đến đây để gửi tiền về cho gia đình. Tôi đến đây nhiều lần rồi, nhưng đây là lần đầu tiên tôi đến để gửi tiền về nhà kể từ lúc tôi sang đây. Tôi rất vui vì mình đã làm được điều đó.

NE: Anh đã qua Malaysia được bao lâu rồi? Và những lần trước anh đến đây để làm gì? Những lần trước anh có vui như thế này không?

Anh T.T.H (Quảng Ninh): Tôi qua đây được hơn nửa năm rồi, nhưng lương thấp quá, tôi phải tiết kiệm mấy tháng mới có được chút ít tiền để gửi về cho gia đình. Những lần trước thì có khi tôi đến với anh cùng phòng để anh ấy gửi tiền về nhà, có khi hẹn bạn đến đây chơi. Nói chung là cũng vui nhưng lần này vui nhất.

NE: Oh, sao anh lại hẹn bạn ở đây? Đây là Ngân hàng mà.

Anh T.T.H (Quảng Ninh): Bạn không biết đấy thôi, vì đây là ngân hàng gửi tiền nên mọi công nhân Việt Nam ở Penang đều biết địa điểm này, hẹn dễ hơn và cũng tiện việc cho mỗi người. Với lại chúng tôi sang đây không biết nhiều chỗ, đi xa thì không có giấy tờ gì, nhỡ cảnh sát họ bắt thì “chết”! Mà ở gần thì không có chỗ nào để chơi, để gặp gỡ bạn bè cả.

NE: Hiện nay tại Penang đang có những Chương trình phúc lợi cho Công nhân Việt Nam như sinh hoạt các Câu lạc bộ Tiếng Anh, các lớp học Tin, Điện, Tiếng Anh… vào những ngày nghỉ. Anh có biết về những hoạt động này không?

Anh T.T.H (Quảng Ninh): Tôi cũng có nghe mấy người bạn của tôi đang làm việc cho Công ty Esquel nói về việc này. Lúc đầu tôi không tin vì không nghĩ là Công nhân mình lại được giúp đỡ như vậy. Tôi đang rủ một số bạn bè của tôi để liên lạc với các anh chị tổ chức các hoạt động đó để tham gia. Tôi nghĩ là điều đó rất tốt cho chúng tôi trong thời gian làm việc tại đây và khi về nước.

NE: Vậy anh đã biết cách để liên lạc với các thiện nguyện viên của các Chương trình phúc lợi đó chưa ạ?

Anh T.T.H (Quảng Ninh): Tôi cũng chưa biết chắc chắn địa chỉ, tôi đang định hỏi các bạn ở bên Esquel.

NE: Vâng, chúng tôi xin cung cấp cho anh địa chỉ của Văn phòng hoạt động tại Penang đang thực hiện các Chương trình phúc lợi và giúp đỡ cho công nhân Việt Nam. Địa chỉ Văn phòng là: 18 Jalan Westlands, 10400 Penang,Malaysia; đường dây nóng: : 012-4943867; 04- 229413. Xin cảm ơn anh đã dành thời gian trò chuyện cùng chúng tôi. Chào anh.

Anh T.T.H (Quảng Ninh): Dạ vâng, tôi cảm ơn bạn. Chào bạn!

Tuy nhiên, thực tế người lao động Việt Nam đi làm việc cho các công ty ở nước ngoài thường bị công ty thu giữ các giấy tờ tùy thân của mình. Các công ty thu giữ với lý do đảm bảo người lao động không rời bỏ công ty ra ngoài làm. Hành động đó là hoàn toàn vô lý và vi phạm pháp luật quốc tế và quốc gia về quyền giữ các giấy tờ tùy thân của công dân.

Trước kia, công ty Esquel – Malaysia cũng thực hiện biện pháp thu giữ giấy tờ tùy thân của Công nhân nước ngoài sang làm việc cho công ty này.  

Sau những diễn tiến rất khả quan của cuộc vận động bảo vệ quyền lợi cho Công nhân nước ngoài làm việc cho Esquel do Ủy Ban Cứu Người Vượt Biển đại diện, Công ty Esquel đã thực hiện việc trao trả Hộ chiếu cho tất cả những công nhân nước ngoài hiện đang làm việc cho Esquel. Theo Thông báo của Công ty Esquel thì tất cả công nhân nước ngoài được TOÀN QUYỀN SỬ DỤNG hộ chiếu của họ bất kỳ lúc nào. Đối với những trường hợp hộ chiếu của công nhân đang do Công ty Esquel giữ, công nhân vui lòng tham khảo thủ tục nhận lại hộ chiếu của mình khi cần thiết. Với mục đích gìn giữ hộ chiếu được an toàn, Công Nhân có thể sử dụng “ Thư yêu cầu” đề nghị Công ty là người trông coi hộ chiếu cho mình trong suốt thời gian làm việc cho Công ty.

(Tin từ Esquel – Malaysia ngày 31/03/2008)

Sau đây là nhận xét của một số thiện nguyện viên đến thăm các công nhân tại ký túc xá của họ:

Hôm qua họ được thưởng RM 250. Tối về họ kiểm tra tài khoản và tiền đã đến, họ liên hoan với nhau luôn.

Công ty cho họ biết là trong tương lai gần sẽ thành lập một ban lãnh đạo trong vòng công nhân để họ có thể bày tỏ vấn đề cách cởi mở v ới ban quản trị công ty.

Nhìn chung khi có thông tin được tăng lương và đền bù thì họ vui lắm. Có chị vui quá thế là sáng tác luôn một bài hát và hát cho mọi người nghe.

Các công nhân đều mong muốn được học hỏi thêm.

2008.03.28
Thanh Trúc, phóng viên đài RFA

Đời sống của công nhân lao động Việt Nam ở Malaysia là chủ để từng được khai thác nhiều lần trong mục Đời Sống Người Việt Khắp Nơi trước nay.

Hôm nay Thanh Trúc xin phép quay trở lại đề tài này qua câu chuyện nữ lao động người Việt từ Malaysia trở về nước, kể lại những trở ngại mà họ gặp phải.

Mục đích của câu chuyện hôm nay là giúp người đi sau, nhất là phái nữ, những cô gái miền quê chân chất thật thà, hiểu thế nào về những khó khăn mà họ không bao giờ lường trước được khi dấn thân đi làm việc ở một nơi chốn không phải là đất nước của mình.

Đến với mục Đời Sống Người Việt Khắp Nơi hôm nay là hai nữ lao động Thanh Trúc không tiện nêu tên vì cả hai chị đều đã về nước. Mời quí vị cùng chuyện trò với chị thứ nhất, quê ở Khánh Hoà, qua Malaysia được hai tháng nhưng không kham nỗi nên phải cầu cứu người nhà vay tiền để giúp đưa chị về:

Nữ lao động người Khánh Hoà : Đi như vậy là vay ngân hàng 15 triệu tiền Việt Nam với mình làm mấy cái linh tinh lặt vặt là phải đóng thêm cho nó nữa là gần 20 chục triệu

Thanh Trúc : Công ty môi giới đưa đi là công ty nào?

Nữ lao động người Khánh Hoà : Công Ty Trường Sơn, chị.

Thanh Trúc : Kể cho Thanh Trúc nghe năm 2006 khi qua Malaysia thì những khó khăn nào đã xảy ra.

Nữ lao động người Khánh Hoà : Dạ. Nói chung thì công việc làm với lại tiền lương đó không có đủ cho mình trang trải, ăn uống, trả nợ trả nần, chị. Hai tháng em trở về lại Việt Nam đó.

Thanh Trúc : Chuyện trở về lại Việt Nam nghe nói là ở nhà phải vay tiền để cho đi về Việt Nam?

Nữ lao động người Khánh Hoà : Dạ đúng. Em cũng vì hoàn cảnh gia đình khó khăn và mình cũng muốn đi làm kiếm tiền, thì mình cũng nghe đài – báo nói là đi qua bên đó làm công việc – tiền lương ổn định, cao hơn ở Việt Nam. Thì tụi em nghèo mà, tụi em muốn đi để làm kiếm tiền. Qua bên đó em thấy công việc làm không có, rồi chỗ ăn chỗ ở, rồi lo sợ đủ thứ chuyện hết, nên phải cầu cứu về gia đình để gia đình vay chạy gửi qua cho em về. Nói chung là bà con dòng họ, chị.

Thanh Trúc : Đã trả hết nợ cho ngân hàng chưa?

Nữ lao động người Khánh Hoà : Chưa, chị (cười). Em mượn ở Ngân Hàng Nông Nghiệp ở huyện em ở đó. Tỉnh Khánh Hoà thì em ở ngoài huyện.

Thanh Trúc : Rồi ngân hàng người ta có liên lạc, người ta có đòi tiền không?

Nữ lao động người Khánh Hoà : Nói chung là khi làm ở trongcái trung tâm môi giới việc làm đó nó có viết một cái giấy như là nó đứng ra để bảo lãnh cho tụi em di vay thì khi vay thì tiền bạc tụi em không có trực tiếp nhận mà chuyển trực tiếp vào tài khoản của công ty đó, cho nên khi em về thì ngân hàng nó mới xuống đây nó đòi, nó đòi tiền, nhưng mà em không có tiền thì em phải đi vay đi chạy thế này thế nọ, em phải trả nguyên cái hợp đồng mà em vay 6 tháng em trả một lần đó, đỡ hơn phải chịu tiền tem đó chị.

Giờ hiện tại em còn 7 triệu rưỡi nữa, nhưng em mới trả đựơc có 3 lần à. Bảy triệu rưỡi là tiền gốc đó. Kệ. Vay chạy mượn đỡ hễ tới hàng quý là em phải trả vô mấy triệu như vậy đó. Còn thiếu nợ nói chung không phải là riêng ngân hàng còn ở ngoài gia đình vay chạy mượn cho mình nữa, chị.

Thanh Trúc : Hình như là cũng có một số người đồng cảnh ngộ mà họ không trở về được, họ kẹt lại bên Malaysia mà họ cũng chưa có công ăn việc làm đàng hoàng.

Nữ lao động người Khánh Hoà : Trường hợp đó có, chị. Trong cái đoàn mình đi mình thấy cái cảnh như vậy là mình cũng thấy sợ rồi.

Thanh Trúc : Có muốn đi xuất khẩu lao động nữa không?

Nữ lao động người Khánh Hoà : Muốn thì rất muốn nhưng mà trước tiên phải bảo đảm đời sống của mình, chớ bây giờ vay một lần để đi làm kiếm tiền mà xấc bất xang bang thì sợ nữa, cho nên em cũng sợ.

Thanh Trúc : Công ty Trường Sơn thì họ không nói gì hay sao?

Nữ lao động người Khánh Hoà : Em về em cũng có nói chuyện với họ nhưng mà họ dời công ty đi lung tung hết, rồi hành em đi tới đi lui, nói chung là cho hết tiền luôn đó. Họ sai lính lác gì ra trả lời thế này thế kia không à chớ còn giám đốc công ty Trường Sơn đã biến đi đâu hổng biết, sai người làm lặt vặt để tiếp chuyện với em thôi.

Hồi trước, khi tụi em chuẩn bị bước vô công ty đó để như là hỏi thăm công việc thì giám đốc nghe trực tiếp, trực tiếp đãi tụi em thế này thế nọ, nhưng khi tụi em mắc một cái nạn gì đó thì không thấy (giám đốc) đâu hết.

Tiền lương ít hơn tiền nợ

Vừa rồi là câu chuyện của một nữ lao động đến Malaysia chỉ mới hai tháng rồi tìm cách trở về. Người thứ hai, một chị ở Cà Mau, sang Malaysia lao động theo hợp đồng ba năm, nhưng đến năm thứ hai thì xin về nước và hiện vẫn còn nợ tiền ngân hàng:

Nữ lao động người Cà Mau : Tuị em đi vá lưới đó chị. Ở dưới đó miền biển mà. Em vá lưới phụ gia đình. Cuối năm 2004 gần bước qua 2005 em nghe trên đài tuyển đi lao động, em mới hỏi thử mà lúc đó ba mẹ hổng hay. Em tính đi đặng làm kiếm tiền giúp gia đình vì nhà cũng hơi khó khăn đó thì em mới đi. Đi làm hồ sơ.

Thanh Trúc : Tiền đâu mà để làm giấy tờ?

Nữ lao động người Cà Mau : Dạ, chi phí ở ngoài thì tự mình lo, em mượn tiền chế em với anh rể. Lúc đó chú em ở bển, chú em có gửi cho em 300 đô, tại vì em xin chú. Khi mà đi thì ngân hàng ký cho mình vay. Đi 16 triệu đó chị. Rồi ở ngoài em mượn chế em khoảng 3 triệu nữa, là cỡ hai chục, hai mươi mốt triệu đó.

Thanh Trúc : Rồi phải đóng cho công ty môi giới ?

Nữ lao động người Cà Mau : Không. Đóng công ty môi giới là mình vay ngân hàng đó. Ngân hàng nó chịu khoản đó hết. Kiểu như mình vay ngân hàng 16 triệu mà trong 16 triệu đó thì mình không có cầm cái gì hết, tự ngân hàng nó chi cho môi giới, vé máy bay này kia hết trơn luôn. Trong vòng 16 triệu còn mấy triệu lẻ là mình chi lặt vặt ở ngoài, làm hồ sơ, trong thời gian học tiếng Anh gì gì đó. Công ty tuyển em đi là Công Ty Dầu Khí ở Sài Gòn, còn công ty nhỏ chi nhánh ở Cà Mau đó, đó là Công Ty Xin Việc Làm, chỗ xin việc làm đó.

Thanh Trúc : Đi qua bên Mã Lai thì làm cái gì trong vòng 2 năm?

Nữ lao động người Cà Mau : Mới qua được 2 tháng là ở bển các chị cũ có đình công. Đình công đòi mức lương tối thiểu đó, chớ mấy chị lúc trước làm ăn theo sản phẩm không à, ngày có mấy chục xen (cent) đâu có đủ xài đâu chị. Mấy chị đình công đòi mức lương tối thiểu là 18 ringgit

Thanh Trúc : 18 ringgit, tiền mã Lai đó hé.

Nữ lao động người Cà Mau : Dạ. Nhưng mà công ty nó không chịu.

Thanh Trúc : Công ty đó là công ty nào?

Nữ lao động người Cà Mau : Công ty “Binh Đinh” đó. Dạ, may không à chị. May đồ, mà dạng đồ trẻ em, đồ thun này kia đó.

Thanh Trúc : Khi mà ra phi trường có phải ký một hợp đồng đi qua bên này làm, một ngày lãnh bao nhiêu, một tháng lãnh bao nhiêu hay không?

Nữ lao động người Cà Mau : Dạ không. Đi qua bển là ký trở lại làm ăn theo sản phẩm. Làm bao nhiêu ăn bấy nhiêu đó. Nhưng mà em thua một cái là nó không có nắm mức lương tối thiểu cho mình. Nhờ sau này các chị đình công thắng nên có mức lương tối thiểu có 12 ringgit à.

Thanh Trúc : Một ngày hay một giờ?

Do cuộc sống khó khăn ở quê nhà, nhiều người Việt Nam tìm cách ra nước ngoài làm việc với hy vọng kiếm tiền giúp đỡ gia đình. AFP PHOTO.

Nữ lao động người Cà Mau : Một ngày. Ngày làm 8 tiếng đó chị.

Thanh Trúc : 12 ringgit như vậy thì có đủ ăn hay không?

Nữ lao động người Cà Mau : Không. Nếu mà người nào hà tiện quá thì đủ xài chứ đôi khi thiếu. Mình là con gái mà, đôi khi còn phải cái này cái kia nữa. Em ở bển có lúc công ty không có hàng, em ra ngoài em may. May thêm đó. May tư nhân đó.

Thanh Trúc : Làm 2 năm coi như không có để dành tiền trả nợ được sao?

Nữ lao động người Cà Mau : Đâu có nhiều đâu mà trả. Em cho chị biết nhiều khi các bạn có nhiều người về tới Việt Nam cũng không còn đồng nào. Tại vì nửa năm sau này đâu có hàng để làm, toàn là ngồi chơi không à. Vì công ty không có hàng mình đâu có việc làm.

Về nước vẫn còn nợ ngân hang

Thanh Trúc : Rồi trở về bên Việt Nam rồi vẫn còn mắc nợ ngân hàng hay sao?

Nữ lao động người Cà Mau : Còn chớ chị. Chớ tiền đâu em trả. Em về trong mình em còn có hai trăm mấy đô à. Mà lúc đó công ty ở bên này qua. Nó nói một là về nước, hai là nó tuyển qua công ty điện tử. Nếu mà không về thì mình qua công ty điện tử làm, còn mà về nước thì nó đưa lại cho mình 100 đô, trong khi mình vay 16 triệu đó đó nó trừ tiền môi giới, tiền này tiền kia, tiền gì không biết, mà nó trừ rồi còn 100 đô đó.

Thanh Trúc : Về bên đó được bên công ty môi giới trả thêm 100 đô nữa?

Nữ lao động người Cà Mau : Dạ.

Thanh Trúc : Cho đến bây giờ vẫn còn mang nợ ngân hàng?

Nữ lao động người Cà Mau : Dạ. Thậm chí các bạn em về bây giờ cũng nợ ngân hàng nữa. Em về em chưa có gặp ngân hàng đâu chị.

Nữ lao động người Cà Mau : Tại vì em có điện em hỏi. Em điện ngay công ty tuyển em đi đó. Em hỏi thì công ty kêu liên lạc với ngân hàng. Khi em đi thì em làm hồ sơ ở Cà Mau mà. Lúc đó em đi thì em nghĩ cũng đơn giản, nhưng mà thực sự ở bển hổng phải.

Mà em nghe nói là công ty đó hình như là đóng cửa rồi. Tại vì em hợp đồng là hợp đồng 3 năm chớ hổng phải 2 năm, nhưng mà người nào hết giáp năm là nó cứ tuyển cho về à. mà lúc đó công ty nói nếu người nào có tiền đóng thuế ở lại, mà đóng trước, ở lại may thì công ty nó còn cho ở lại may, còn không thì nó tiễn đi hết.

Thanh Trúc : Tiền thuế gì vậy?

Nữ lao động người Cà Mau : Tiền visa đó, chị. Thanh Trúc : Mình đi mình ký hợp đồng 3 năm mà tại sao mình phải đóng thuế visa nữa?

Nữ lao động người Cà Mau : Thì đó, hàng tháng tụi em phải trừ thuế visa 100 ringgit đó. Công ty nó phát lương rồi phải trừ lại đó.

Thanh Trúc : Hồi qua bên Mã Lai sống ở đâu?

Nữ lao động người Cà Mau : Sống ở Bindu đó. Ở nhà quê chớ không phải ở Kuala Lumpur. Ở Batu Bahak đó. Gần giáp ranh Singapore đó.

Phải làm thêm

Thanh Trúc vừa trình bày đến quí vị hai trường hợp tiêu biểu về nữ lao động Việt Nam sang Malaysia, chẳng những không kiếm được tiền gởi giúp gia đình mà còn mang công mắc nợ khi trở về nước. Như lời chị ở Cà Mau tiết lộ với Thanh Trúc, vì chị có người thân ở nước ngoài trợ giúp nên có thể về sớm hơn dự định, nhưng còn nhiều chị cùng hoàn cảnh tương tự mà không biết xoay sở cách nào nên đành ở lại với một cuộc sống bất ưng, với những sinh hoạt mà họ không bao giờ nghĩ là có thể xảy ra cho mình. Việc này Thanh Trúc sẽ kể chi tiết với quí vị trong bài tới.

Đã có trên dưới 120.000 lao động Việt Nam sang Malaysia tính đến lúc này. Việt Nam vẫn coi Malaysia là một thị trường xuất khẩu công nhân hứa hẹn, giải quyết được phần nào ông ăn việc làm trên thị trường nội địa.

Vấn đề ở đây là người lao động khi ra đi có được hưởng đúng những quyền lợi mà môi giới hay công ty giới thiệu việc làm cam kết với họ hay không, có được chuẩn bị về mặt tinh thần, về tay nghề cũng như phương cách thích ứng với những thay đổi chưa thấy trước được không?

Anh Ngân : (công nhân một xưởng điện tử ở Penang) Chị tưởng tượng là mình sang bên đây nói chung là có thì giờ làm thêm mới kiếm được tiền nhiều chớ còn mà làm hết giờ làm việc thì về không có tiền mà về mà mất vốn thì chết rồi.

Thanh Trúc : Đã không có tiền về mà còn mất vốn là sao?

Anh Ngân : Bởi vì bây giờ đang làm lương cơ bản thì một tháng là 520 ringgit thì nếu mà không có tiền đầu tư thì làm gì làm đủ tiền ăn mà lại không có tiền về nữa.

Thanh Trúc : Tức là nếu không làm thêm thì không đủ tiền ăn ?

Anh Ngân : Như Ngân mà làm một tháng khoảng năm sáu trăm thì làm gì đủ tiền ăn. Thanh Trúc : Nhưng mà trước khi mình đi thì mình phải biết là mức lương của mình bao nhiêu, có đủ hay không chứ?

Anh Ngân : Mức lương cơ bản của mình là 520 ringgit đấy, tính ra tiền Việt Nam bây giờ là một triệu mốt là lương cơ bản đấy.

Thanh Trúc : Qua bên đó phải làm thêm hay là phải cố gắng xoay sở chớ còn nếu không là không có đủ?

Anh Ngân : Nói chung làm giỏi thì bất kỳ ở một công ty nào cũng có việc làm, nhưng mà ở Việt Nam tuyển công nhân sang đây không phải là tuyển được những người biết tháo vát giỏi giang, còn có những người đôi khi người ta cũng giống như kiểu những người đã có gia đình 5-6 đứa con thì già ba bốn chục tuổi thì làm sao mà làm theo kiểu công nghiệp của người ta.

Chẳng hạn đi sang làm máy vi tính thì làm sao được. Cày ruộng thì ai không làm được! Người Việt Nam sang đông chừng nào thì có con người này con người kia, đôi khi có những khác biệt như thế.

Thanh Trúc : Chừng nào Ngân mới hết hạn về nước?

Anh Ngân : (cười) Ngân nói chung là hết hạn thì không biết bao là hết hạn vì Ngân thích làm thì Ngân làm, không thích làm thì Ngân về. Ngân chỉ ký hợp đồng từng năm một, nếu mà làm ăn không được thì Ngân về thôi.